دستگاه برای راه رفتن بیماران ام اس؛ راهنمای انتخاب وسیله کمکی مناسب

مولتیپل اسکلروزیس یا ام اس می‌تواند در برخی افراد باعث ضعف عضلانی، اختلال تعادل، سفتی عضلات، خستگی و تغییر در الگوی راه رفتن شود. شدت این مشکلات در افراد مختلف یکسان نیست و ممکن است در طول زمان نیز تغییر کند. به همین دلیل، برخی بیماران برای حفظ تعادل و ایمنی هنگام راه رفتن به یک وسیله کمکی نیاز پیدا می‌کنند.

دستگاه برای راه رفتن بیماران ام اس می‌تواند شامل وسایلی مانند عصا، واکر، رولیتور و در بعضی شرایط ویلچر باشد. انتخاب وسیله مناسب به میزان توانایی فرد در راه رفتن، قدرت عضلات، تعادل و میزان خستگی بستگی دارد. در ادامه، انواع وسایل کمکی و نکات مهم برای انتخاب آن‌ها را بررسی می‌کنیم.

بیماران ام اس چه زمانی به دستگاه کمکی برای راه رفتن نیاز دارند؟

استفاده از وسیله کمکی حرکتی فقط زمانی مطرح نیست که فرد دیگر قادر به راه رفتن نباشد. گاهی یک وسیله ساده مانند عصا یا واکر می‌تواند با افزایش سطح اتکا، تعادل را بهتر کند و راه رفتن را برای فرد ایمن‌تر و کم‌خطرتر سازد.

برخی از مشکلاتی که ممکن است استفاده از وسیله کمکی را ضروری یا مفید کنند عبارت‌اند از:

• ضعف عضلات پا، ساق پا یا مفصل ران
• مشکلات تعادل و کاهش هماهنگی حرکتی
• بی‌حسی یا کاهش حس در پاها
• سفتی یا اسپاسم عضلات
• خستگی شدید هنگام راه رفتن
• درد هنگام حرکت
• تغییر در الگوی طبیعی راه رفتن
• دشواری در حفظ تعادل هنگام حرکت در مسیرهای طولانی

اگر این مشکلات باعث می‌شوند فرد در داخل یا خارج از خانه به سختی حرکت کند، زمین بخورد یا برای ادامه مسیر به استراحت‌های مکرر نیاز داشته باشد، بهتر است نیاز او به وسیله کمکی توسط پزشک یا فیزیوتراپیست بررسی شود.

⚠️ هشدار ایمنی پزشکی: اطلاعات این مطلب جنبه آموزشی دارد و جایگزین تشخیص، تجویز یا ارزیابی پزشک و فیزیوتراپیست نیست. انتخاب عصا، واکر، رولیتور یا ویلچر باید متناسب با شرایط جسمی و الگوی راه رفتن هر فرد انجام شود. استفاده از وسیله‌ای که به‌درستی تنظیم نشده یا بدون آموزش صحیح استفاده شود، ممکن است خطر زمین خوردن یا آسیب را افزایش دهد. در صورت تغییر ناگهانی در توانایی راه رفتن، ضعف شدید، سرگیجه، زمین خوردن‌های مکرر یا بروز علائم جدید، پیش از انتخاب یا تغییر وسیله کمکی با پزشک یا متخصص توانبخشی مشورت کنید.

بهترین دستگاه برای راه رفتن بیماران ام اس چیست؟

یک وسیله واحد را نمی‌توان به عنوان بهترین دستگاه برای راه رفتن تمام بیماران ام اس معرفی کرد. برای یک فرد، عصا می‌تواند حمایت کافی ایجاد کند، در حالی که فرد دیگری به واکر یا وسیله‌ای با پشتیبانی بیشتر نیاز دارد.

انتخاب وسیله باید با توجه به میزان ضعف عضلانی، تعادل، توانایی تحمل وزن، میزان خستگی و محیطی که فرد قرار است در آن از وسیله استفاده کند انجام شود.

عصا؛ مناسب برای مشکلات خفیف‌تر تعادل

عصا یکی از ساده‌ترین وسایل کمکی برای افرادی است که هنوز توانایی راه رفتن مناسبی دارند اما در حفظ تعادل یا تحمل وزن روی یک پا با مشکل مواجه هستند. استفاده صحیح از عصا می‌تواند سطح اتکا را افزایش دهد و در برخی شرایط راه رفتن را پایدارتر کند.

اگر ضعف یا مشکل تعادل شدید باشد، ممکن است عصا حمایت کافی ایجاد نکند و استفاده از واکر گزینه مناسب‌تری باشد. ارتفاع عصا نیز باید متناسب با قد فرد تنظیم شود تا استفاده از آن فشار اضافی به بدن وارد نکند.

واکر؛ برای افرادی که به حمایت بیشتری نیاز دارند

واکر نسبت به عصا سطح اتکای بیشتری ایجاد می‌کند و می‌تواند برای افرادی که ضعف عضلانی یا مشکل تعادل بیشتری دارند، گزینه مناسبی باشد. این وسیله در مدل‌های مختلفی تولید می‌شود و انتخاب مدل مناسب به توانایی حرکتی فرد و محل استفاده بستگی دارد.

در استفاده از واکر باید ارتفاع آن به‌درستی تنظیم شود و فرد روش صحیح جابه‌جایی وسیله را یاد بگیرد. استفاده نادرست از واکر می‌تواند نه‌تنها کمکی به تعادل نکند، بلکه احتمال زمین خوردن را نیز افزایش دهد.

رولیتور یا رولی‌واکر؛ برای راه رفتن همراه با استراحت

رولیتور یا رولی‌واکر نوعی وسیله کمکی چرخ‌دار است که می‌تواند برای افرادی مفید باشد که توانایی راه رفتن دارند اما در مسیرهای طولانی دچار خستگی یا کاهش تعادل می‌شوند. برخی مدل‌ها دارای نشیمن هستند و به فرد اجازه می‌دهند هنگام خستگی برای مدت کوتاهی استراحت کند.

البته وجود چرخ باعث می‌شود استفاده از این وسیله به کنترل و آموزش مناسب نیاز داشته باشد و انتخاب آن باید متناسب با توانایی حرکتی فرد انجام شود.

ویلچر؛ برای زمانی که راه رفتن دشوار یا ناایمن است

در برخی بیماران ام اس، ضعف شدید عضلات، خستگی زیاد یا اختلال تعادل می‌تواند راه رفتن را در بعضی مسیرها دشوار یا ناایمن کند. در چنین شرایطی ممکن است استفاده از ویلچر برای جابه‌جایی در مسافت‌های طولانی یا خارج از منزل کمک‌کننده باشد.

استفاده از ویلچر لزوماً به این معنا نیست که فرد دیگر نمی‌تواند راه برود. ممکن است یک بیمار همچنان در خانه یا مسیرهای کوتاه راه برود اما برای خرید، سفر، محیط‌های شلوغ یا مسافت‌های طولانی از ویلچر (ویلچر ارتوپدی) استفاده کند تا انرژی خود را بهتر مدیریت کرده و خطر زمین خوردن کاهش پیدا کند.

انتخاب دستگاه برای راه رفتن بیماران ام اس بر اساس مشکل حرکتی

نوع مشکل حرکتی می‌تواند در انتخاب وسیله کمکی نقش مهمی داشته باشد. به طور کلی:

این جدول فقط یک راهنمای کلی است و نمی‌توان بر اساس آن برای همه بیماران یک وسیله مشخص تجویز کرد. انتخاب نهایی باید با توجه به وضعیت حرکتی هر فرد انجام شود.

هنگام انتخاب وسیله کمکی برای بیماران ام اس به چه نکاتی توجه کنیم؟

انتخاب دستگاه برای راه رفتن بیماران ام اس تنها به میزان حمایت وسیله محدود نمی‌شود. راحتی استفاده و تناسب آن با شرایط روزمره فرد نیز اهمیت زیادی دارد.

هنگام انتخاب وسیله بهتر است موارد زیر در نظر گرفته شود:

• وزن وسیله: وسیله‌ای که بیش از توان فرد سنگین باشد، ممکن است استفاده روزمره را دشوار کند.
• قابلیت تنظیم ارتفاع: ارتفاع مناسب برای حفظ وضعیت صحیح بدن هنگام راه رفتن اهمیت دارد.
• میزان پشتیبانی: وسیله باید متناسب با میزان ضعف و مشکل تعادل فرد انتخاب شود.
• قابلیت حمل و جابه‌جایی: اگر قرار است وسیله در خودرو یا خارج از منزل استفاده شود، ابعاد و وزن آن اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
• محل استفاده: نیازهای فرد در خانه با نیاز او در خیابان، محل کار یا مسیرهای طولانی یکسان نیست.
• وزن قابل تحمل: ظرفیت وزنی وسیله باید با وزن کاربر تناسب داشته باشد.
• سهولت استفاده: فرد باید بتواند وسیله را بدون فشار یا دشواری غیرضروری کنترل کند.

آیا استفاده از دستگاه کمکی باعث ضعیف‌تر شدن پاها می‌شود؟

استفاده از وسیله کمکی به خودی خود به معنای ضعیف‌تر شدن پاها نیست. هدف اصلی این وسایل، افزایش ایمنی، ایجاد ثبات بیشتر و کمک به حفظ استقلال فرد در حرکت است.

با این حال، انتخاب وسیله نامناسب یا استفاده نادرست از آن می‌تواند الگوی حرکتی فرد را تحت تأثیر قرار دهد. از طرف دیگر، وسیله کمکی جایگزین تمرین‌های توانبخشی و فعالیت‌های مناسب برای حفظ توانایی حرکتی نیست.

به همین دلیل، بهتر است وسیله بر اساس شرایط فرد انتخاب شود و نحوه استفاده صحیح از آن نیز توسط متخصص آموزش داده شود.

نقش فیزیوتراپی در انتخاب دستگاه برای راه رفتن بیماران ام اس

فیزیوتراپیست می‌تواند با بررسی وضعیت حرکتی فرد به انتخاب وسیله مناسب کمک کند. قدرت عضلات، تعادل، نحوه راه رفتن، میزان خستگی و توانایی کنترل وسیله از جمله مواردی هستند که می‌توانند در این ارزیابی مورد توجه قرار گیرند.

گاهی مشکل اصلی بیمار ضعف عضلانی نیست و بیشتر به اختلال تعادل یا خستگی مربوط می‌شود. در چنین شرایطی ممکن است وسیله‌ای متفاوت از آنچه فرد در ابتدا تصور می‌کند، انتخاب شود.

همچنین فیزیوتراپی می‌تواند در کنار استفاده از وسیله کمکی، به حفظ توانایی‌های حرکتی و بهبود عملکرد فرد کمک کند.

آیا ممکن است بیمار به بیش از یک وسیله کمکی نیاز داشته باشد؟

بله. نیاز حرکتی یک فرد ممکن است با توجه به محیط و مسافت تغییر کند. برای مثال، فردی که در خانه می‌تواند بدون وسیله یا با عصا راه برود، ممکن است برای مسیرهای طولانی‌تر به واکر یا ویلچر نیاز داشته باشد.

همچنین ممکن است یک وسیله برای استفاده داخل منزل و وسیله دیگری برای خارج از منزل مناسب‌تر باشد. بنابراین انتخاب تجهیزات حرکتی باید بر اساس شرایط واقعی زندگی فرد انجام شود، نه صرفاً بر اساس شدت بیماری.

سخنی از ایران بهکار

استفاده از وسیله کمکی حرکتی لزوماً به معنای از دست دادن استقلال نیست. در بسیاری از موارد، انتخاب وسیله مناسب می‌تواند به فرد کمک کند با امنیت و اطمینان بیشتری حرکت کند و فعالیت‌های روزمره خود را ادامه دهد.

عصا، واکر، رولیتور و ویلچر هرکدام کاربرد متفاوتی دارند و انتخاب میان آن‌ها باید با توجه به شرایط حرکتی فرد انجام شود. در صورت نیاز به راهنمایی برای انتخاب تجهیزات حرکتی مناسب، می‌توانید محصولات و تجهیزات توانبخشی و ویلچر ایران بهکار را بررسی کنید.